ابو علىّ گفت : خداى تعالى ايشان را خليفه كرد در زمين مصر از پس موسى ، آنگه بيت المقدس بگشاد براى ايشان بر دست يوشع بن نون ، آنگه در روزگار داود دگر شهرها بگشاد براى ايشان ، و در عهد سليمان ملك زمين بايشان داد ، و اين است معنى « وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ » و در مجمع البيان جمله ى « فَيَنْظُرَ » را « فيظهر » معنى كرده است و چنين نتيجه گرفته است : تا علم خدا بنهاد سرّى شما هويدا شود كه در خوشى شكر ميكنيد و در گرفتارى صبر يا نه . « أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّه » 129 ابو الفتوح : يعنى نيك و بد و سود و زيان - شان با خدا است و از سوى او ، پس اگر خردى دارند بايد از او بخواهند كه نفع برساند و دفع شر كند ، بعضى گفتند : طائر بمعنى بهره و نصيب است ، و معنى اين است كه بهره ى خوب و محروميتشان از سوى خدا است ، از هرى و زجاج گفتند مقصود از طائر عذاب و گرفتارى است ، يعنى آن گرفتارى كه ايشان شوم و نامبارك مى - دانند در نزد خدا است ، و حسن بصرى « طيرهم » بىالف قرائت كرده است و در معنى تفاوت نيست . « وَالْقُمَّلَ » 131 مجمع : از حسن بصرى نقل است كه او با فتح قاف و سكون ميم « قمل » خوانده است . « ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ » مجمع : يعنى به همان چه تاكنون خداوند دعاى تو را مىپذيرفت اكنون براى ما دعا كن ، و بعضى گفته‌اند : يعنى در برابر آن قرار داد كه اگر مؤمن شويم آسوده باشيم ، از خدا بخواه كه ما را آسوده كند ، ابو - مسلم گفته است : يعنى با پيمان پيغمبرى خودت براى ما دعا كن . « فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلى أَجَلٍ هُمْ بالِغُوه إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ » 132 . فخر : يعنى بكلَّى آسوده شان نگذاشتيم و چون تا مدّت معيّن گرفتارى نداشتند باز پيمان شكن بودند و مخالف موسى . « فَأَغْرَقْناهُمْ فِي الْيَمِّ - تا - عَنْها غافِلِينَ » 133 طبرى : يعنى از آزارى كه به آنها رسيد و غرق شدند خود بى خبر بودند ، و ممكن است غافل را رو گردان و معرض